على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3843

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

محوطهء گرداگرد آن . ودع ( vad ' ) م . ع . ودعه و دعا عند الرحيل ( از باب فتح ) : بدرود كرد آن را و وداع نمود در وقت كوچ كردن . و قولهم : دع ذا يعنى ترك كن آن را و ماضى اين فعل را كه بمعنى ترك كردن باشد كمتر استعمال مىكنند و بجاى آن ترك مىگويند و همچنين اسم فاعل آن را و بعوض آن تارك مىگويند اگرچه بعضى از قراء ما ودعك ربك قرائت كرده‌اند و در حديث آمده : عن ودعهم الجمعات اى تركهم . و ودع الثوب بالثوب : آن جامه را در جامهء ديگر نهاد و نگاه داشت آن را در وى . ودع ( vad ' ) و ( vada ' ) ا . ع . كلاكموش . ودع ( vada ' ) ع . ج . ودعة . ودع ( vada ' ) ا . ع . ذات الودع : كشتى نوح . و خانهء كعبه . و نام بتى . ودعاء ( vada ' ' ) ع . ج . وديع . ودعات ( vada ' t ) ع . ج ودعة ( vad'at ) و ( vada'at ) . ودعة ( vad'at ) و ( vada'at ) ا . ع . مهره سپيدى كه از دريا برآرند و داراى شكافى باشد مانند شكاف خسته خرما و جهة دفع چشم زخم بر گردن كودكان آويزند . ج : ودع و ودعات . و ذو الودعات : لقب شخصى از تازيان كه يزيد بن ثرون ناميده مىشد و آن را هبنقة نيز مىگفتند و اين شخص كه داراى ريش درازى بود در ميان تازيان بحماقت ضرب المثل شد در گردن خود قلاده‌اى از مهره‌هاى ودعة و استخوان و سفال آويخته بود تا آنكه گم نشود شبى برادر وى آن قلاده را دزديده در گردن خود آويزان كرد فرداى آن شب هبنقة گفت : يا اخى انت انا فمن انا : اى برادر تو منى پسر من كيم . ودف ( vadf ) م . ع . ودف الشحم ودفا ( از باب ضرب ) : گداخته و روان گرديد آن پيه . و ودف الاناء : چكيد آب از آن آوند . و ودف له العطاء : كم كرد عطيه آن را . ودفة ( vadfat ) ا . ع . مرغزار سبز علف‌ناك . يق : اصبحت الارض ودفة : سبز گرديد همه آن زمين . ودفة ( vadafat ) و ( vadfat ) ا . ع . گياه نصى و صليان . ودفة ( vadafat ) ا . ع . تلاق‌زن . ودق ( vadq ) ا . ع . باران و باران دايم و متصل . و وجه و جهة . ودق ( vadq ) م . ع . ودق ودقا ( از باب ضرب ) : چكيد . و ودق اليه ودقا و ودوقا : نزديك وى شد و قادر گردانيد وى را . و ودق به : آرام يافت به دو و انس گرفت . و ودق بطنه : فراخ شد شكم او و روان گرديد . و ودقت السماء : باران باريد . و ودق السيف : تيز گرديد آن شمشير . و ودقت سرته : فروهشته شد ناف آن و يا برآمد مانند مرد برآمده ناف . المثل : ودق العير الى الماء : يعنى نزديك گرديد گورخر به آب و اين مثل را دربارهء كسى گويند كه از بسيارى حرص و آزمندى كه به چيزى دارد به آن فروتنى نمايد . ودق ( vadq ) و ( vadaq ) ا . ع . نقطهء سرخ كه از خون در چشم حادث گردد . و گوشت پاره‌اى كه در چشم كلان گردد . و بيمارى در چشم كه بسبب آن گوش بياماسد . ودق ( vadaq ) م . ع . ودقت عينه تبدق ودقا ( از باب سمع ) : مبتلا بودق گشت چشم او . ودق ( vadaq ) و ودقان ( vadaq n ) م . ع . ودقت ذات الحافر ودقا و ودقانا و وداقا ( از باب ضرب و سمع و كرم ) : خواهش گشن كرد آن ستور سم‌دار . ودقان ( vadq n ) ا . ع . نام موضعى . ودقة ( vadqat ) ا . ع . از اعلام است . ودقة ( vadqat ) و ( vadaqat ) ا . ع . واحد ودق ( vadq ) و ( vadaq ) . ودقة ( vadeqat ) ص . ع . عين ودقة : چشم مبتلا بودق . ودقين ( vadqayne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : دو روى و دو جهة و دو جانب . و ذات ودقين : بلا و سختى . ودك ( vadak ) ا . ع . چربى گوشت و پيه . و نام مادر ضحاك تازى . و ودك الجفان : چرك چسبنده پلكهاى چشم . و رجل ذو ودك : مرد تنومند فربه . و ودك الميتة : آنچه از مردار روان مىگردد . ودك ( vadak ) م . ع . ودكت يده ودكا ( از باب سمع ) : چرب گرديد دست وى . ودك ( vadek ) ص . ع . لحم ودك : گوشت فربه چربىدار . ودكاء ( vadk ' ) ا . ع . نام جايى . و يا ريك توده‌اى . ودل ( vadl ) م . ع . ودل السقاء ودلا ( از باب ضرب ) : جعبانيد مشك شير را . ودن ( vadn ) م . ع . ودن الشئ ودنا و ودانا : تر كرد آن چيز را و تر نهاد و خيسانيد آن را . و ودن العروس : نيكو حال كرد آن عروس را و نيكو قيام نمود در كار آن . و ودن الشئ ودنا : كوتاه ساخت آن چيز را . و ودن فلانا بالعصا :